تقویم اخبار

مهر 1396
ی د س چ پ آ ش
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 1 2 3 4 5

بایگانی اخبار

لینک به روزنه

www.rovzane.com

ریوند و شناسه‌های جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی آن

رِیوَنْد (به زبان اوستایی:  رَئِوَنْت؛ و به معنای «دارنده جلال و شکوه و فروغ»)(1)؛ نام یکی از بخش‌های چهارگانه نیشابور قدیم؛ این بخش‌ها که «ربع» نامیده می‌شده‌اند(2) عبارتند از: ربع شامات، ربع ریوند، ربع مازل، ربع بشتفروش.(3) معدن فیروزه نیشابور، از نقاط شناخته‌شده ناحیه ریوند است.(4) این ناحیه با جای‌نام‌های یاد شده در متون مزدیسنایی و تاریخی همچون: شهر ریوند، دریاچه ریوند، کوه ریوند و آتشکده آذر برزین‌مهر، دارای ارتباط و پیوستگی جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی است.(5)(6)(7)

ریوند یا رئونت میان نیشابور و اسفراین و سبزوار

وضعیت و ویژگی‌ها:

-- وضعیت آبادانی و آبادی‌ها:

محمد مقدسی، جغرافیدان قرن چهارم هـ.ق، ریوند را ربعی پاکیزه و والا با تاکستان‌های بسیار و انگورهای نیکو و میوه‌های خوب معرفی کرده است.(8) ابوعبدالله حاکم، تاریخنگار قرن ۴هـ.ق، تعداد آبادی‌ها (روستاهای) این ناحیه را بیش از پانصد دانسته که هر یک، دست‌کم یک قنات داشته‌اند و حتی در برخی روستاها تعداد قنات‌ها به پنج می‌رسیده(9) این توصیف‌ها نشانگر رونق و آبادانی و  همچنین فراوانی روستاهای و سکونتگاه‌ها در این ناحیه است.

 -- شناسه‌های اقلیمی و فرهنگی:

--- شهر ریوند و معدن فیروزه:

ربع ریوند، به مهم‌ترین آبادی خود که به همین نام (رِیْوَنْد) خوانده می‌شد، منسوب بود و این آبادی، مرکز ناحیه رِیْوَنْد بود.(10) شهر ریوند، در شمال غربی نیشابور، که در مسیر راه نیشابور به مهرجان (یا مهرگان) و اسفراین واقع بود و بر اساس مسافت‌شمار قدیم، از شهر نیشابور، یک مرحله، فاصله داشت.(11) شایان گفتن است که «معدن فیروزه نیشابور» نیز در ناحیه ریوند قرار داشته و از شناسه‌های این ناحیه به شمار می‌آید.(4)

 --- جایگاه برزین‌مهر:

کوه ریوند که در نزدیکی شهر ریوند (یا در برخی منابع؛ قریه یا روستای ریوند) قرار داشته؛ از دیدگاه برخی ایرانشناسان همچون هوتوم-شیندلر و مارکورات، به عنوان جایگاه آتشکده معروف آذربرزین‌مهر مطرح شده است.(12) ابراهیم پورداود، اوستاشناس، درباره ریوند و پیوند آن با برزین‌مهر چنین نوشته است: «ریوند یکی از شهرهای معروف نیشاپور یا ابرشهر بوده؛ ابن رُسته می‌نویسد: ابرشهر دارای ۱۳ رستاق (معرب از روستاک پهلوی) و چهار طسّوج (معرب از تسوک پهلوی؛ در فارسی: تسو) یعنی محل است. ریوند یکی از آن چهار طسوج است. این شهر بخصوصه بواسطه آذر برزین‌مهر که یکی از سه آتشکده معروف ایران قدیم بوده شهرت داشت. مانند آذرگشب شیز (در آذربایجان) و آذرفرن‌بغ کاریان (در فارس)، بسیار متبرک و زیارتگاه بود.»(13)

 -- مشاهیر و بزرگان:

ابوعبدالله حاکم، قرن چهارم هجری، از سه تن مشایخ مؤلف حدیث‌نگار ریوند به نام‌های ابراهیم بن احمد بن محمد بن عبدالله ریوندی، سهل بن احمد بن سهل ریوندی -ابوسعید مزکّی- و محمد بن احمد بن هارون ریوندی -ابوبکر شافعی نیشابوری- یاد کرده است.(14)  همچنین یاقوت حموی، در کتاب خود، درباره دو تن از دانشورزان ریوند؛ أبوسعید سهیل بن أحمد بن سهل الریوندی النیسابوری (دانشمند علوم حدیث، متوفی ۳۵۰ق) و محمد بن الحسن بن علی بن عبدالرحمن ابن التیلویه أبوالفضائل المعینی الریوندی الفجکشی (دانشمند لغت‌شناس و ادیب، متوفی ۵۳۷ق) نوشته است.(15) همچنین حاکم، سه تن دیگر از اهالی سرشناس ریوند را چنین یاد می‌کند: «در اولِ اسلام، حکّام ماوراءالنهر، سه برادر بودند: محمد و عطریف و مسیّب، هر سه از ریوند. هر یک، در آن مملکت، درم و دینار بسیار زدند و آثار آن پیداست.»(16)

 -- حدود و وسعت:

چنان‌که در تعلیقات تاریخ الحاکم آمده است: ربع‌های نیشابور، از مرکز شهر (مسجد جامع) در جهت صحرا و کوه، به چهار طرف، کشیده می‌شده است.(17) حدود ربع ریوند نیز از مسجد جامع در مرکز شهر، آغاز می‌شده و با گسترش در درازای سیزده‌فرسنگی به سوی غرب شهر نیشابور، به قریه احمدآباد در مرز بیهق (در غرب نیشابور) می‌رسیده. پهنای ناحیه ربع ریوند، پانزده فرسنگ و از مرز توس (در شمال شرقی نیشابور) تا مرز بُست یا کاشمر کنونی، در جنوب نیشابور) بوده است.(18)

 پانوشت‌ها و منابع:

1. اوستا؛ کهن‌ترین سرودها و متنهای ایرانی، گزارش و پژوهش جلیل دوستخواه. ج. ۲. تهران: مروارید، ۱۳۷۵. ص۹۹۰.

2. ابوعبدالله حاکم نیشابوری. تاریخ نیشابور. ترجمهٔ ترجمه محمد بن حسین خلیفه نیشابوری، با مقدمه و تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: آگه، ۱۳۷۵. ص۲۱۴، ۲۸۲.

3. شمس‌الدین ابی عبدالله محمد مقدسی. احسن‌التقاسیم فی معرفةالاقالیم. بیروت: دارصادر، ۱۹۰۶م. ص۳۰۰.

4. شمس‌الدین ابی عبدالله محمد مقدسی. احسن‌التقاسیم فی معرفةالاقالیم. بیروت: دارصادر، ۱۹۰۶م. ص۳۲۶.

5. یشت‌ها. ج. ۲. ترجمهٔ تفسیر و تألیف ابراهیم پورداود. تهران: اساطیر، ۱۳۷۷. ص۳۳۰–۳۳۱.

6. سیدحسن مجتبوی. فرهنگ جغرافیای تاریخی نیشابور. نیشابور: دانشگاه آزاد اسلامی، ۱۳۹۱. ص۱۱۹–۱۲۰.

7. جهانگیراوشیدری. دانشنامه مزدیسنا. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۱. ص۷۰.

8. تألیف شمس‌الدین ابی عبدالله محمد مقدسی. احسن‌التقاسیم فی معرفةالاقالیم. بیروت: دارصادر، ۱۹۰۶م. ص۳۱۶–۳۱۷.

9. ابوعبدالله حاکم نیشابوری. تاریخ نیشابور. ترجمهٔ ترجمه محمد بن حسین خلیفه نیشابوری، با مقدمه و تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: آگه، ۱۳۷۵. ص۲۱۴.

10. ابوعبدالله حاکم نیشابوری. تاریخ نیشابور. ترجمهٔ ترجمه محمد بن حسین خلیفه نیشابوری، با مقدمه و تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: آگه، ۱۳۷۵. ص۲۱۴، ۲۸۲.

11. شمس‌الدین ابی عبدالله محمد مقدسی. احسن‌التقاسیم فی معرفةالاقالیم. بیروت: دارصادر، ۱۹۰۶م. ص۳۵۲.

12. دانشنامه ایران. ج. ۲. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۶. ص۵۹.

13. یشت‌ها، تفسیر و تألیف ابراهیم پورداود. ج. ۲. تهران: اساطیر، ۱۳۷۷. ص۳۳۰–۳۳۱.

14. تاریخ نیشابور، نوشته ابوعبدالله حاکم نیشابوری، ترجمه محمد بن حسین خلیفه نیشابوری، با مقدمه و تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: آگه، ۱۳۷۵. ص ۱۶۳، ۱۵۵، ۱۷۴.

15. شهاب‌الدین أبی عبدالله یاقوت بن عبدالله الحموی الرومی البغدادی.معجم البلدان. بیروت: دار احیاء الثراث العربی، ۱۹۷۹م. ج۳، ص۱۱۵؛ ج۴، ص۲۳۶.

16. ابوعبدالله حاکم نیشابوری. تاریخ نیشابور. ترجمهٔ محمد بن حسین خلیفه نیشابوری، با مقدمه و تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: آگه، ۱۳۷۵. ص۲۱۵.

17. تاریخ نیشابور، نوشته ابوعبدالله حاکم نیشابوری، ترجمه محمد بن حسین خلیفه نیشابوری، با مقدمه و تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: آگه، ۱۳۷۵. ص ۲۸۲.

18. عبدالکریم سمعانی. الانساب. لیدن: بریل، مؤسسه اوقاف گیپ، ۱۹۱۲. رویه 265b و 266a.

#1 عطف به: ریوند و شناسه‌های جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی آن

avatar
حمیدرضا جمال آبادی - دوشنبه 21 فروردین 1396  

بی خود خودتونو اذیت نکنین. طبق نظر اکثریت محققان ایرانی و خارجی آتشکده کشاورزان در زمان ساسانیان به نام آتشکده آذر برزین مهر در غرب سبزوار و در روستای رویوند سبزوار قرار دارد. به داشته های یکدیگر احترام بگذاریم.

#2 عطف به: ریوند و شناسه‌های جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی آن

avatar
کارنامک ریوند نیشابور - سه شنبه 22 فروردین 1396  

آقای جمال آبادی، درود بر شما و سپاس بخاصر اینکه بهانه این گفتگو را فراهم کردید.
به آگاهی شما می‌رساند پدیدآورندگان «کارنامک ریوند نیشابور» چندین سال است که بر روی شناخت ریوند و شناسه‌های جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی آن که آذر برزین مهر، یکی از آنهاست کار می‌کنند و یافته‌های خود را بر روی این آدرس آگاهی‌رسانی می‌نمایند.
http://reyvand.blogfa.com

آنچه ما دریافته‌ایم این است که:
1. بازخوانی نسک‌ها و متون کهن اعم از اَوِستا، متون پهلوی (پارسی میانه) و متون جغرافیایی و تاریخی دوران‌های نزدیک و حتی با فاصله چند قرنی با رواج آیین مزدیسنایی در ایران (دوره‌ حیات آذر برزین مهر) هیچ سخن و نوشته و مدرکی از وجود منطقه، نقطه و یا نام‌هایی همچون ریوند و آذر برزین مهر در «بیهق»، «سبزوار»، «دیار پرافتخار سربداران»، «دارالمومنین»، «پایتخت تشیع ایران» و یا هر نام دیگری که شما این منطقه را می‌نامید نیست و حتی نشانی از همین نام‌ها که به ادعای شما آذر برزین مهر و ریوند در آن قرار داشته است نیز نیست.

2. اگر منظورتان پژوهش‌های دوره معاصر است مهرورزی بفرمایید و دقیقا بنویسید که منظور شما دقیقا کدام محقق است و نظریه او چیست؟ اگر منظورتان نظریات ویلیام جکسن (1895-1935میلادی) است؛ که در زمان خود ایشان، نظریاتشان تایید و ثابت شده بود و پس از نزدیک به یک قرن، جایی برای این گفتگوها وجود نداشت. اگر پژوهشگر دیگری مد نظر شماست که نوشته‌ای دارند که به شیوه‌ای علمی و مستدل وجود برزین مهر را در محل چهارتاقی خانه دیو قریه ریود ولایت بیهق (معادل تاریخی روستای ریوند بخش باشتین شهرستان داروزن در غرب شهرستان سبزوار) ثابت می‌کند؛ نام ایشان و مقاله یا اثر پژوهشی ایشان را بفرمایید تا ما هم بهر‌مند شویم.

اگر منظورتان وبلاگ آقای «گل زیره» ذوفنون ;)) است. خودتان هم بررسی بفرمایید متوجه خواهید شد که کار ایشان جدا از اشکالات عمده در روش تحقیق و فرسنگ‌ها فاصله از کار علمی و حتی کار ژورنالیستی منطقی؛ دارای تناقضات شگفت‌انگیزی در اعتبار منابع است و فقط می‌توان گفت: در دنیای تخیل، دست آدمی، باز است و آزاد است هر گونه تراوشات ذهنی داشته باشد. ضمن اینکه گویا اگر درست متوجه شده باشیم ایشان گهگاهی نیز نوشته‌های شعرمانند با نام‌های دیگر و در سایت های دیگری می‌گذارند و همین نیز نشاندهنده استعداد خاص در این زمینه است. اما تخیل و سخن‌سازی، چیزی است و تاریخ و باستان‌شناسی، چیزی دیگر ...

خلاصه سخن اینکه، در جستارگری چندساله ما، علی رغم وجود مقاله‌های علمی در زمینه اذعان بر وجود برزین مهر در نقاط دیگر، حتی یک مقاله نیافته ایم که به شیوه علمی، مطابقت برزین مهر را بر چهارطاقی خانه دیو (محل مورد نظر شما) اثبات نماید و مقالات و نظریه های دیگر را که توسط پژوهشگران دیگر در رد این محل، نوشته شده است، مردود نماید.

ببینید آقای جمال آبادی گرامی! اثبات علمی مطابقت چهارطاقی خانه دیو بر آذر برزین مهر، نه نیاز به خبرپراکنی و تبلیغ در این سایت خبری و آن سایت عکس و این شبکه اجتماعی و آن وبلاگ دارد، نه نیاز به چاپ پوستر و بنر دارد و نه نیاز به همایش و مناظره و مشاعره و چیزهای دیگری مثل آن‌ها. موضوع برزین مهر، یک پدیده کاملا مشخص و واقعی است که مستندات خود را هم دارد که قطعا و بدون هیچ شکی با روش علمی قابل شناخت، بررسی و اثبات می‌باشد.

پیشنهاد ما به شما و همه گرامیانی که چنین دیدگاهی به موضوع دارند این است که به دنبال اثبات قطعی محل آذر برزین‌مهر در محل مورد ادعایتان، به شیوه علمی، مستند و انکارناپذیر باشید. جامعه علمی را در سطح محلی (استان: مخصوصا شهرستان‌های نیشابور، فیروزه، چناران، مشهد، کاشمر، بردسکن و قوچان)، کشوری (مجامع علمی دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های کشور) و بین‌المللی (پژوهشگران و صاحبنظران حوزه تاریخ و باستانشناسی ایران پیش از اسلام در دانشگاه‌های و مراکز پژوهشی سرتاسر جهان) اقناع کنید. این کار، نیاز به فعالیت جدی و عمیق علمی دارد و با بنر و دور هم جمع شدن و نمایش‌هایی مثل گل زیره و اسرارنامه و ... کاری از پیش نمی‌نوان برد. مجدانه شما را دعوت به کار جدی علمی می‌کنیم و از شما عاجزانه خواهش و تقاضا می‌کنیم که منت بر ما نهید و ما را مرهون مهر و بزرگواریتان نمایید و چنانکه بر این باور خود ایمان دارید به شیوه علمی و مستند این کار بزرگ و واقعا ارزشمند را به انجام برسانید و مطابقت قطعی و انکار ناپذیر چهارطاقی خانه دیو را بر آذربرزین‌مهر به اثبات برسانید و به یکباره، تکلیف کار را یکسره کنید.

کارنامک ریوند نیشابور، در جستجوی حقیقت است و مطمئن باشید از اولین کسانی خواهیم بود که یافته‌ها و پژوهش‌های علمی مستند، اثبات‌کننده و انکارناپذیر شما را به آگاهی علاقمندان خواهیم رساند.

و در مورد جمله آخرتان فقط باید گفت: ملت ما دارای پشتوانه تاریخی و فرهنگی غنی و ارزشمندی است. من و شما هم با تکیه بر این پشتوانه، کوشش کنیم «خودمان باشیم» ... شفاف و درست و راست: مثل فرهنگ و تاریخ و تمدنی که خودمان را به آن منسوب می‌دانیم. درستی و راستی، ماندنی است.

با احترام فراوان/ کارنامک ریوند نیشابور
http://reyvand.blogfa.com

درج نظر

XML نظرات: RSS | Atom

پل های ارتباطی کاربران گرامی با روزنه

مناسبت ها

فهرست وقایع ماه محرم الحرام

تبلیغات

دریافت اخبار نیشابور
شهروند خبرنگار

اوقات شرعی نیشابور

۰۳:۵۸
۰۵:۲۴
۱۱:۲۶
۱۷:۲۷
۱۷:۴۵

آمار بازدیدکنندگان

۷
۲۳۵
۲۴۹۷
۸۵۶۷۱۴۵