تقویم اخبار

اسفند 1397
ی د س چ پ آ ش
27 28 29 30 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 1 2

بایگانی اخبار

لینک به روزنه

www.rovzane.com

گفتگوی اختصاصی خیام نامه با شوالیه آواز ایران استاد شهرام ناظری

گفتگوی اختصاصی خیام نامه با شوالیه آواز ایران استاد شهرام ناظری

شهرام ناظری: همدلی نیشابوری ها را برای اعتلای شهرشان دیدم

برای نیشابور و نیشابوریان هرکار بتوانم انجام می دهم

گفت و گو: احسان اسحاقی

برنامه بزرگداشت روز ملی حکیم عمر خیام نیشابوری، امسال تفاوت محسوسی با سال های گذشته داشت و تنوع برنامه ها و سطح کیفی آن را اغلب ناظران و همشهریان حکیم بسیار مطلوب ارزیابی کرده اند. نقطه عطف این تفاوت را می توان در حضور هنرمند بلندآوازه موسیقی اصیل ایرانی، استاد شهرام ناظری، دانست. اجرای شوالیه آواز ایران در کنار مقبره حکیم بزرگ شرق، نه تنها طلسم ایجاد شده در برابر اجرای موسیقی زنده در نیشابور را، که توسط برخی مدیران کج سلیقه سابق تحمیل شده بود، شکست بلکه برای بسیاری یادآور اجراهای باشکوه سال ها پیش، از جمله اجرای استاد شجریان در برنامه شب های نیشابور در چهار دهه پیش از این بود. حضور استاد آواز ایران در نیشابور فرصت مغتنمی بود تا به گفت و گویی اختصاصی با ایشان از موسیقی، نیشابور و آینده آن بنشینیم. با سپاس از آقای مهدی جعفری که یاریگر ما در فراهم آمدن این فرصت بودند، حاصل این گفت و گو را تقدیم خوانندگان عزیز خیام نامه می کنیم.

استاد! حضور در نیشابور و اجرا در کنار آرامگاه خیام چطور بود؟

– می توانم بگویم که بی نظیر بود، هم به لحاظ استقبال مردم و نیز به خاطر فضا و حال و هوای روز بزرگداشت خیام در کنار مقبره آن حکیم. البته نظم و فرهنگ مداری مردم نیشابور در عین کثرت جمعیت حاضران، می توانم بگویم بی سابقه بود. علاقه و توجه مردم و استقبال آن ها با همه مشکلاتی که دارند، ثابت می کند که مردم ما همواره به فرهنگ، ادبیات و به ویژه موسیقی اصیل ایران توجه ویژه دارند که این خود سرمایه بزرگی برای برنامه ریزی کارهای فرهنگی است.

آیا شما پیش از این در نیشابور اجرای برنامه داشته اید؟ چه زمانی و چطور بوده است؟

– من برای نخستین و آخرین بار پیش از این، در سال ۱۳۵۶ در نیشابور اجرا داشتم. آن زمان نوجوانی بودم که در آزمون ورودی دانشکده هنر، شاگرد اول آواز شده بودم. زنده یاد نورعلی برومند، استاد من و بسیاری دیگر، مرا به جشنواره توس معرفی کردند. در عین این که جوان بودم به من اعتماد کردند و این برای من خیلی ارزشمند بود. آن سال برای اجرا به نیشابور آمدیم و از خواندن در کنار مقبره های خیام و عطار در نیشابور خاطره فراموش نشدنی ای دارم.

و آیا فکر می کنید باز هم در نیشابور اجرای موسیقی داشته باشید؟

– حتما. اگر باز هم فرصت ایجاد شود، استقبال می کنم. نیشابور توانمندی های و قابلیت های ویژه ای در امور فرهنگی دارد. از لحاظ سابقه تاریخی و فرهنگی کم تر شهری در ایران هست که با نیشابور قابل مقایسه باشد. گذشته این شهر خیام و عطار را دارد که نه برای نیشابور، که برای بشریت وجود آن ها ارزشمند است. در میان بزرگان معاصر ایران هم، استاد دکتر شفیعی کدکنی، که وجودشان برای همه مغتنم است. زنده یاد پرویز مشکاتیان را می توان نام برد که برای هر کس که فرهنگ را بشناسد، این دو نام کافی است. از سوی دیگر من در مردم نیشابور علاقه، عشق و همدلی فراوانی دیدم که این مردم با فرهنگ به نظرم برای کار فرهنگی، بسیار ارزشمند هستند. مسئولان نیشابور هم به نظر می رسد که خوشبختانه اهل فرهنگ و

علاقه مند به هنر و مفاخر نیشابور هستند. فرماندار شهرتان، در این مسایل بسیار جدی و علاقه مند اند. روسای فرهنگ و ارشاد، میراث فرهنگی، مجموعه شهرداری و همه مجموعه ها بسیار برای این برنامه ها زحمت می کشند و نگاه شان بسیار مثبت است. حتی می توانم بگویم که پلیس و نیروی انتظامی نیشابور هم، نگاه فرهنگی دارند و بسیار منطقی و با همکاری کامل به اجرای برنامه و حفظ نظم با کمک مردم

می پردازند. مجموعه همه این عوامل را به صورت یک جا در کمتر جایی می توان پیدا کرد. وجود آرامگاه پرویز مشکاتیان در نیشابور و شرایط بسیار خوب نیشابور می تواند اینجا را به قطب حضور هنرمندان تبدیل کند. نه تنها من، بلکه هر کسی که لیاقت و شایستگی اجرا در سرزمین خیام و عطار را داشته باشد باید از حضور در نیشابور استقبال کند. خود من هر کاری که برای نیشابور بتوانم، در انجام آن کوتاهی نخواهم کرد.

از زنده یاد مشکاتیان صحبت به میان آمد، این روزها وعده هایی برای ایجاد خانه موسیقی مشکاتیان مطرح است، فکر می کنید در این راستا کمکی از شخص شما ساخته است؟

– اگر این برنامه پیاده شود، که به نظر من بسیار بایسته است، هر کاری که از من ساخته باشد برای پاسداشت خاطره پرویز مشکاتیان دوست دارم که انجام دهم. چرا که علاوه بر مشکاتیان، من به فرهنگ نیشابور و تاریخ آن علاقه خاصی دارم. خیام و عطار شما قله های علم و ادب ایران اند. امروز شفیعی کدکنی را دارید. این ها کسانی هستند که من از نوجوانی با آثارشان زندگی کرده ام. برای همین حتما هرکاری در توانم باشد، کوتاهی نخواهم کرد.

می دانیم که شما از دیرین ترین یاران پرویز مشکاتیان بوده اید. از آن ایشان و سابقه دوستی تان خاطره خاصی دارید؟

– خاطره که بسیار دارم. سابقه دوستی مان بسیار دیرینه بود. اما این اواخر چیزی که برایم به یادماندنی شد این بود که پرویز چندین بار گفته بود: «در بین اهل موسیقی که با آن ها کار کرده ام، شهرام ناظری باوفاترین دوستم بوده است. شهرام از همه باوفاتر است.» این هم فکر می کنم به این دلیل بود که این اواخر، که او از همه بریده بود و بسیار به همه چیز بد بین شده و گوشه گیری را برگزیده بود، تلاش زیادی کردم که با کمک یک زوج جوان که از دوستان او و در همسایگی او بودند، دوباره او را به حضور تشویق کنم. این اتفاق بعد از ماه ها هم نشینی ها و خلوت ما چهار نفر و گفت و گوهای زیادی که برای دوباره از جا برخاستن او کردیم، افتاد. برای تشکیل گروه، شب های زیادی در خلوت ش حضور یافتم و با او به گفت و گو نشستم تا این که شرایط روحی پرویز «دیگر» شد و حاضر شد به روی صحنه بازگردد. آن دو شب کنسرت در تالار وزارت کشور، که با آن استقبال پرشور مردم برگزار شد، پس از این هم نشینی ها و اصرارها بود. پرویز نابغه بود و حیف که از دست مان رفت!

تصور بر این بود که با توجه به لغو کنسرت شما در سال قبل، برای آمدن به نیشابور ملاحظاتی داشته باشید، چه شد که قبل از دیدن فضای خوبی که اشاره کردید، برای آمدن و اجرا اطمینان حاصل کردید؟

– ما در ۳۵ سال گذشته به این اتفاق ها عادت کرده ایم. حتی یاد گرفته ایم که چگونه برخورد کنیم و از میدان خارج نشویم. من ۵۰ اثر منتشر کرده ام که بسیاری از آن ها در روزگاری صورت گرفته که خانه من، تنها استودیوی من بوده است. صدا و سیما و هنرستان و مرکز آموزش من، خانه ام بود. امثال ما، که در چاووش بودیم و در همه فراز و فرودها، از جمله پیروزی انقلاب و جنگ و مقاطع دیگر در کنار مردم بوده ایم، به این برخوردها عادت کرده ایم و اهل قهر و رفتارهای بچه گانه نیستیم. از طرفی فرماندار نیشابور، آقای مظفری که فرد فرهنگ دوست و بلند نظری هستند، خودشان وارد قضیه شدند، رییس ارشاد نیشابور هم خودش از اهل ذوق و هنر است و بسیار علاقه مند و پیگیر بود. این شد که با وجود سابقه لغو کنسرت ها در استان، اطمینان از اجرای برنامه حاصل کردم. خوش بختانه فضا هم تغییر کرده و دولت جدید و آقای جنتی، وزیر ارشاد هم نشان داده اند که تمایل دارند به بهبود شرایط کار کمک کنند.

جناب استاد! به نظر می رسد که در زمان حاضر پدیدار شدن انواع موسیقی بیگانه از سویی و دیریاب بودن و دشواری درک موسیقی اصیل ایرانی برای نسل جوان از دیگر سو، گونه اصیل موسیقی کشورمان در میان نسل جدید مهجور افتاده است، فکر می کنید چه چاره ای می توان جست؟

– این موضوع باید آسیب شناسی شود. آموزش باید به عنوان حلقه مفقوده موسیقی مان در نظر گرفته شود. عدم آموزش درست باعث شده که، به اصطلاح، زیر پای هنرمندان سفت نباشد. این است که شما می بینید در کارها، خوانندگان امروزی به سمت تقلید گرایش پیدا کرده اند. این موضوع تا این حد در شصت سال اخیر بی سابقه است. خواننده باید با ردیف موسیقی و گوشه های آوازی آشنا باشد، حتی موسیقی قومیت ها و کارهای مقامی را بشناسد. دست کم با موسیقی محلی که خود در آن پرورش یافته آشنا و حتی مسلط باشد. این ها باعث وسعت دید او و در نتیجه خلاقیت و نوآوری های سازنده می شود. این که آموزش را در این سال ها جدی نگرفته ایم، باعث عقب ماندن هنرمندان جوان از چرخه فعالیت و نوآوری شده و تا آموزش درستتموسیقی شکل نگیرد و مراکز قوی آموزشی احیا نشوند، ره به جای مناسب نخواهیم برد.

این نوآوری که می فرمایید، چه قدر در موسیقی ما امکان پذیر است؟ این پرسش وجود دارد که آیا می توان راهی را که نیما یوشیج در شعر گشود و شعر را از استبداد عروضی رهانید و قالبی نوین خلق کرد، در موسیقی ما هم گشوده شود و حاصل رهایی از استبداد گوشه و ردیف، بازیافتن موسیقی اصیل در میان نسل نو باشد؟

– این کار، کار بزرگی است و آدم های بزرگ می خواهد؛ کسی که قواعد را بشناسد و برای قالب شکنی، قالب ها را درک کرده باشد. خلاقیت و قاعده شکنی هم باید قاعده مند باشد. و الا حاصل ش، برخی شکلک درآوردن هایی است که اگر استقبالی هم از آن بشود، در سیر زمان محو خواهد شد و جریان ماندگاری ایجاد نخواهد کرد. کاری که بهار و به ویژه نیما در شعر معاصر ما کرده اند، حاصل تسلط آن ها با منابع اصیل و داده های مستحکم ادبیات کلاسیک ایران بوده است. این ها چارچوب ها را می شناخته اند، اصول کارشان را بلد بوده اند و در عین حال انسان های خلاق و نوآوری هم بوده اند.این کار امکان پذیر است ولی کار آدم های کوچک نیست.

چه قدر به آینده هنر و مخصوصا موسیقی مان خوش بین هستید؟

– فضایی که در این دوساله شکل گرفته و کم شدن تنگ نظری ها نسبت به قبل در دولت مشهود است. مردم هم نشان داده اند که نشاط و طراوت را در کارهای وزین و ریشه دار و مخصوصا موسیقی اصیل ایرانی می جویند و کاملا همراه هستند. باید با صبوری و خویشتن داری و پرهیز از قهر و سرخوردگی از رفتارهای نابخردانه ای، که گاه ممکن است پیش بیاید، کار را به پیش برد. در همین شهر شما الان فضای همدلی خوبی برقرار است و مردم نیشابور همه علاقه مند به اعتلای فرهنگ و آوازه شهرشان هستند. باید قدر این مردم را دانست و برای نسل جوان کاری کرد که هویت و اعتماد به نفس خود را پیدا کنند و در خیزاب مسایل و مشکلات عصر و روزگار، با چراغ هنر راه شان را پیدا کنند. اگر چنین باشد می توان بسیار امیدوار بود.

 فرستنده : حمزه رضوی

درج نظر

کد موجود در تصویری که مشاهده می کنید را وارد کنید
XML نظرات: RSS | Atom

پل های ارتباطی کاربران گرامی با روزنه

مناسبت ها

بیانیه «گام دوم انقلاب» خطاب به ملت ایران

اوقات شرعی نیشابور

۰۴:۴۹
۰۶:۱۵
۱۱:۴۸
۱۷:۲۲
۱۷:۳۹

آمار بازدیدکنندگان

۱۲
۲۰۴۷
۱۶۷۵
۹۸۸۳۰۵۶